Topuk Dikeni

Topuk Dikeni Nedir?

• Topuk dikeni, topuk kemiği üzerinde zamanla oluşan küçük bir kemik çıkıntısıdır. 

• Çoğu zaman ağrının ana nedeni bu kemik çıkıntısı değil; ayak tabanındaki kalın doku bandının (plantar fasya) zorlanması ve iltihaplanmasıdır. 

• Yani tedaviler genellikle “dikeni eritmeye” değil, iltihabı azaltmaya ve doku üzerindeki yükü düşürmeye odaklanır.

Neden olur? (en sık tetikleyenler)

o Ayak tabanındaki dokuların uzun süre aşırı yüklenmesi ve tekrarlayan küçük zorlanmalar. 

o Ayak yapısı: düz tabanlık veya yüksek kavis gibi durumlar basış şeklini değiştirip topuğa binen stresi arttırabilir. 

o Uygun olmayan ayakkabı: desteksiz/düz ayakkabılar, aşınmış spor ayakkabılar, yüksek topuklular topuk yükünü arttırabilir. 

o Fazla kilo: her adımda topuğa binen yük artar. 

o Sert zeminde uzun süre çıplak ayakla ayakta kalmak/yürümek (beton, mermer gibi). 

o Sporda ısınma–soğuma yapmamak (dokuların esnekliği azalabilir).

Kimlerde daha sık görülür?

o Fazla kilolu kişiler. 

o Koşu/zıplama gibi darbeli spor yapanlar. 

o Gün boyu ayakta çalışanlar (öğretmen, garson, hemşire vb.). 

o Yaş ilerledikçe dokuların esnekliği azalabildiği için orta–ileri yaş grubu. 

o Diyabet gibi bazı sistemik hastalığı olanlar.

Belirtiler (en tipik şikayet)

o Sabah ilk adımlarda veya uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkınca bıçak saplanır gibi topuk ağrısı. 

o Gün içinde yürüyüşle bir miktar azalabilir; uzun süre ayakta kalınca tekrar artabilir. 

o Topuğun altına bastırınca belirgin hassasiyet. 

o Nadiren hafif şişlik veya ısı artışı.

Tanı nasıl konur?

o Doktor genellikle şikâyet öyküsü + muayene ile tanı koyar; topuğun altındaki hassas noktayı değerlendirir ve basış şekline bakar. 

o Gerekirse başka sorunları dışlamak için görüntüleme istenebilir:

- Röntgen: kemik çıkıntıyı gösterebilir; ancak röntgende topuk dikeni görülmesi her zaman “ağrının nedeni budur” anlamına gelmez. 

- MR / Ultrason: ayak tabanındaki dokunun durumunu ve iltihabı daha detaylı değerlendirmede yardımcı olabilir.

Evde neler yapabilirsiniz? (ilk basamak)

o Ağrıyı arttıran aktiviteleri azaltın (çok uzun yürüyüş/ayakta kalma gibi). 

o Buz uygulaması: günde birkaç kez 15–20 dakika. 

o Ev içinde yalınayak dolaşmayın; yumuşak tabanlı terlik tercih edin. 

o Destekli ayakkabı giyin (kavis desteği ve yastıklaması iyi olan). 

o Düzenli kısa molalar verip ayağı dinlendirin.

Basit egzersiz önerileri (günde 1–2 kez)

o Havluyla ayak parmaklarını kendinize çekip 30 sn bekleyin (sabah yataktan kalkmadan önce özellikle faydalı olabilir). 

o Duvara dayanarak baldır germe yapın. 

o Ayağın altına donmuş su şişesi/tenis topu koyup ileri–geri yuvarlayın (hem masaj hem soğuk etkisi).

- Tedavi seçenekleri (doktorunuz planlar, genelde adım adım ilerler)

o Hastaların %90’dan fazlası ameliyatsız yöntemlerle rahatlar. 

o Tabanlık/ortez: kişiye özel tabanlıklar yükü daha dengeli dağıtıp şikâyeti azaltabilir. 

o Gece ateli: uyku sırasında dokuyu uygun pozisyonda tutarak sabah ağrısını azaltabilir. 

o Doktor uygun görürse kısa süreli ağrı kesici–iltihap giderici ilaçlar. 

o Bazı durumlarda enjeksiyonlar (ör. kortizon iğnesi; sık tekrarı istenmeyen yan etkilere yol açabileceği için dikkatli kullanılır) veya PRP (kendi kanınızdan hazırlanan uygulama). 

o Şok dalga tedavisi (ESWT): özellikle kronik vakalarda kan dolaşımını artırıp iyileşmeyi desteklemeyi amaçlar. 

o Ameliyat: Çok nadiren, 6–12 ay süren ve diğer tedavilere yanıt vermeyen şiddetli ağrıda düşünülür.

Ne kadar sürede geçer?

o Düzenli önlem ve tedaviyle birkaç hafta–ay içinde rahatlama olabilir; kronikleşmiş vakalarda daha uzun sürebilir. 

Hangi doktora başvurmalı?

- Genellikle Ortopedi ve Travmatoloji veya Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzman doktoruna başvurmanız gerekir.