Diz Ağrısı

o Diz; yürümek/koşmak/ zıplamak gibi hareketlerde çalışır ve vücut ağırlığını

taşır. Bu yüzden zorlanmaya ve ağrıya yatkındır. 

o Diz eklemi veya çevresindeki dokularda hissedilen her türlü acı/rahatsızlık “diz

ağrısı” olarak tanımlanır. 

o Akut (ani) ağrı: düşme, spor yaralanması, ani zorlanma sonrası aniden başlar;

şişlik-morarma-hareket kısıtlılığı eşlik edebilir. 

o Kronik (uzun süren) ağrı: genellikle 6 haftadan uzun sürer veya

tekrarlayıcıdır; çoğunlukla kireçlenme, iltihaplı romatizma veya uzun süreli

“mekanik” sorunlar zemininde olur.

Diz ağrısı neden olur? (en sık nedenler)

o Yaralanmalar

o Menisküs yırtığı: dizin içinde “yastık” gibi çalışan kıkırdak yapının

yırtılması; dönme/çömelme/darbe sonrası ağrı, şişlik, takılma-

kilitlenme yapabilir. 

o Bağ zorlanması/yırtığı: özellikle sporcularda; ani ağrı, şişlik, dizde

“boşalma” hissi olabilir. 

o Kırıklar: genelde şiddetli ağrı, şekil bozukluğu ve dizi hareket

ettirememe ile seyreder. 

o Yıpranma ve iltihap (romatizma)

o Kireçlenme (osteoartrit): kıkırdak zamanla aşınır; önce hareketle artıp

dinlenince azalan ağrı, ilerleyince kalıcı ağrı; sertlik/şişlik/hareket

kısıtlılığı ve özellikle sabah/uzun oturuş sonrası tutukluk görülebilir. 

o İltihaplı romatizma (romatoid artrit): ağrı, şişlik, ısı artışı ve sabah

tutukluğu yapabilir. 

o Gut/psödogut: dizde ani ve şiddetli ataklar yapabilir. 

o Diz çevresi yumuşak doku sorunları

o Tendon zorlanması/iltihabı (tendinit): aşırı kullanım/ani

hareket/yetersiz ısınma; aktiviteyle artan ve dokunmakla hassas ağrı. 

o Bursit: diz çevresindeki küçük “sıvı keseciklerinin” iltihabı; ağrı-şişlik-

hassasiyet yapar. 

o Baker kisti: diz arkasında şişlik-dolgunluk; çoğu zaman menisküs yırtığı

veya kireçlenmeye eşlik eder. 

o Osgood-Schlatter: ergen sporcularda kaval kemiği üstünde ağrı/şişlik. 

o Enfeksiyon (acil olabilir): ani şiddetli ağrı + ateş + belirgin şişlik/kızarıklık/ısı

artışı ile seyredebilir.

 

Hangi belirtiler eşlik edebilir?

o Ağrı; keskin/batıcı/sızlayıcı/yanıcı olabilir. 

o Şişlik, kızarıklık, ısı artışı, morarma; dizi tam bükememe/düzleştirememe;

kilitlenme/takılma; “boşalma” hissi görülebilir. 

o Dizden çıtırtı/sürtünme sesi ve sabah/uzun oturuş sonrası tutukluk, altta

yatan probleme işaret edebilir. 

Doktor tanıyı nasıl koyar?

o Önce ayrıntılı hikâye ve muayene yapılır. 

o Gerekirse:

o Röntgen: kırık veya kireçlenme bulguları için. 

o MR: menisküs/bağ/kıkırdak gibi yumuşak dokular için. 

o Bazı durumlarda BT, kan testleri veya hem tanı hem tedavi amaçlı

artroskopi gerekebilir. 

Evde ne iyi gelebilir? (hafif–orta şiddette)

o Özellikle ani başlayan ağrıda RICE yöntemi:

o Dinlenme: dizi zorlayan hareketlerden kaçının. 

o Buz: ilk 24–48 saatte, havluya sararak 15–20 dk, günde birkaç kez. 

o Kompresyon: elastik bandajla hafif baskı; çok sıkı olmasın. 

o Elevasyon: dizi kalp seviyesinin üstünde tutun. 

o Reçetesiz ağrı kesiciler (örn. ibuprofen/parasetemol) geçici rahatlatabilir,

ancak yan etki riski nedeniyle doktor önerisiyle kullanılmalıdır. 

o Genel kural: şişlik/ani ağrıda soğuk, kronik sertlik-tutuklukta sıcak; aktif

iltihapta sıcak önerilmez. 

o Bazı kişilerde dizlik rahatlatabilir; yanlış dizlik ağrıyı artırabilir, öneri almak

faydalıdır. 

o Basit egzersizler (evde uygulanabilir)

o Amaç: dizi destekleyen kasları güçlendirmek ve esnekliği artırmak. 

Örnekler:

o Düz bacak kaldırma: her bacak 10–15 tekrar. 

o Duvar kaydırma: 8–12 tekrar (dizler ayak parmaklarını geçmesin). 

o Hamstring esnetme: 20–30 sn, 2–3 tekrar. 

o Parmak ucunda yükselme: 10–15 tekrar. 

o Tek ayak üstünde durma: yaklaşık 30 sn. 

o Egzersizleri yavaş ve kontrollü yapın; ağrı olursa durun ve gerekiyorsa uzman

görüşü alın. 

Evde yöntemler yetmezse hangi tedaviler uygulanır?

o Fizyoterapi: kasları güçlendirme, hareketi artırma, doğru hareket alışkanlığı

kazandırma. 

o Enjeksiyonlar: iltihabı ve ağrıyı azaltmaya yönelik iğneler (kortizon, eklem

kayganlığını artıran iğneler, PRP gibi “kandan hazırlanan” yöntemler). 

o Artroskopi: küçük kesilerle kamera ile girilip bazı sorunların onarılması. 

o Diz protezi: ileri kireçlenmede, diğer tedaviler yetersizse yapılabilir.

Günümüzde diz protezi ameliyatları çok hassas yöntemler ile Robotik yardımlı

cerrahi yapılabilmektedir. Diz protezi ameliyat öncesi ve sonrası fizik tedavi ve

rehabilitasyon önemlidir. 

Ne zaman doktora (acil/kısa sürede) başvurmalı?

o Dinlenmeye rağmen artan, gece uyandıran veya günlük yaşamı engelleyen

şiddetli ağrı. 

o Diz üzerine basamama. 

o Ateşle birlikte ani şişlik/kızarıklık/ısı artışı (enfeksiyon şüphesi). 

o Düşme/darbe sonrası gözle görülür şekil bozukluğu. 

o Kilitlenme, takılma veya “boşalma” hissi. 

Diz ağrısından korunma (uzun vadede en etkili adımlar)

o Kilo kontrolü: fazla kilo dizlere binen yükü artırır; kaynak metinde her 1 kg

artışın dizlere yaklaşık 4 kat yük bindirebildiği belirtiliyor. 

o Düzenli, düşük etkili egzersiz: yüzme, bisiklet, tempolu yürüyüş; ısınma ve

esneme ile. 

o Doğru ayakkabı: iyi destek ve şok emilimi; çok yüksek topuklu veya desteksiz

tamamen düz ayakkabılardan kaçınma. 

Hangi doktora gidilir?

o Diz ağrısı için ana branş Ortopedi ve Travmatoloji; rehabilitasyon

gerektiğinde Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon da sürece katkı sağlar.